Jakie amortyzatory wybrać: olejowe czy gazowe?

Do współczesnego samochodu osobowego zwykle lepszym wyborem są amortyzatory gazowo-olejowe, potocznie nazywane gazowymi. Szybciej tłumią drgania, pomagają utrzymać kontakt koła z nawierzchnią i poprawiają stabilność podczas hamowania oraz skręcania. Amortyzatory olejowe pozostają przydatne w starszych, ciężkich i użytkowanych terenowo pojazdach, gdzie większe znaczenie mają trwałość, prostota oraz cena.

Amortyzator gazowy nie pracuje bez oleju

Określenie „amortyzator gazowy” jest skrótem myślowym. W praktyce chodzi o konstrukcję gazowo-olejową, w której olej odpowiada za tłumienie drgań, a sprężony gaz – najczęściej azot – wspiera pracę układu. Amortyzator olejowy wykorzystuje natomiast sam olej jako główny czynnik roboczy.

Najważniejsza różnica nie polega na twardości. Amortyzator nie ma twardości w takim znaczeniu jak sprężyna. Jego zadaniem jest określenie siły tłumienia, czyli szybkości uspokajania ruchów koła i nadwozia. Wyższa siła tłumienia może sprawiać wrażenie sztywniejszej jazdy, ale oznacza przede wszystkim sprawniejsze ograniczanie kołysania.

Jak działa tłumienie drgań?

Amortyzator reaguje na dwa podstawowe rodzaje ruchu. Pierwszy pojawia się przy przejeżdżaniu przez dziury, poprzeczne nierówności i wyboje. Koło szybko porusza się względem nadwozia, dlatego mówi się o pracy high speed. Nie chodzi tu o prędkość samochodu, lecz o szybkie ruchy zawieszenia o wysokiej częstotliwości. Skuteczne tłumienie pomaga utrzymać oponę na drodze zamiast dopuścić do jej nadmiernego odrywania się od nawierzchni.

Drugi rodzaj pracy występuje podczas hamowania, przyspieszania, skręcania i przechodzenia przez długie łuki drogi. Nadwozie przechyla się lub kołysze względem kół, a amortyzator pracuje w zakresie low speed. Tutaj liczy się ograniczenie nurkowania przodu, unoszenia tyłu i przechyłów bocznych. Oba zakresy przenikają się w czasie jazdy, więc nie da się całkowicie oddzielić ich działania.

Gaz w amortyzatorze gazowo-olejowym działa jak sprężysta poduszka wspierająca przepływ oleju przez zawory. Dzięki temu układ szybciej reaguje na gwałtowne ruchy zawieszenia. Właśnie dlatego amortyzatory gazowo-olejowe zwykle lepiej radzą sobie z częstymi nierównościami i pomagają utrzymać przyczepność.

Amortyzatory olejowe i gazowo-olejowe – porównanie

Wyższy komfort amortyzatora olejowego nie zawsze oznacza lepszą pracę zawieszenia. Miękkie odczucie może wynikać z mniejszej siły tłumienia, a wtedy koło dłużej traci stabilny kontakt z nawierzchnią. Przy pojedynczej nierówności kierowca może odebrać to jako łagodniejszą jazdę, lecz na serii wybojów albo podczas nagłego manewru samochód może bardziej się kołysać.

Nie oznacza to, że amortyzatory olejowe są wadliwe. Mają prostszą konstrukcję, często kosztują mniej i mogą dobrze sprawdzać się w pojazdach, których używa się w ciężkich warunkach. W samochodzie osobowym priorytetem jest jednak utrzymanie przyczepności, dlatego konstrukcja gazowo-olejowa stała się typowym rozwiązaniem.

Jakie amortyzatory wybrać do konkretnego auta?

Amortyzatory gazowo-olejowe wybierz, jeśli:

• jeździsz samochodem osobowym po mieście i trasach pozamiejskich
• zależy Ci na stabilności podczas hamowania i szybkiej zmiany kierunku
• często pokonujesz nierówne drogi albo jeździsz z większą prędkością
• ważniejsze od najniższej ceny są przyczepność i precyzja prowadzenia

Amortyzatory olejowe mogą mieć sens, jeśli:

• używasz starszego samochodu użytkowego lub terenowego
• pojazd pracuje pod dużym obciążeniem i w trudnych warunkach
• ważna jest prosta konstrukcja oraz niższy koszt części
• akceptujesz spokojniejszą charakterystykę pracy i mniejszą precyzję na nierównościach

W przypadku starszego SUV-a lub auta terenowego decyzja zależy od jego rzeczywistego zastosowania. Samochód używany głównie na drogach publicznych zwykle zyska na amortyzatorach gazowo-olejowych. Pojazd wykorzystywany do ciężkiej pracy, jazdy po bezdrożach albo przewożenia dużych ładunków może uzasadniać wybór olejowych, jeśli producent przewidział taką konstrukcję.

Co wybrać – olejowe czy gazowe?

Do auta osobowego najczęściej wybierz amortyzatory gazowo-olejowe. Zapewniają szybszą reakcję i lepszą kontrolę ruchów koła, a więc wspierają bezpieczeństwo bardziej niż tańsze amortyzatory olejowe. Do ciężkiego pojazdu użytkowego lub terenowego olejowe mogą być rozsądną alternatywą, gdy priorytetem są trwałość, odporność na trudne warunki i ograniczenie kosztów.

Notatka ekspercka: uszkodzenie lub rozszczelnienie amortyzatora gazowo-olejowego może spowodować szybki spadek jego właściwości. Zużycie amortyzatora olejowego częściej postępuje stopniowo, choć w obu przypadkach pogorszenie stabilności wymaga sprawdzenia zawieszenia. Przy nagłej utracie kontroli nad autem nie należy kierować się wyłącznie ceną części, lecz zlecić ocenę stanu układu specjaliście.