Banknoty, które codziennie trzymamy w rękach, są nie tylko środkami płatniczymi, ale także nośnikami historii i kultury. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich banknotów jest ten o nominale 100 złotych, na którym widnieje postać Władysława II Jagiełły. Przeanalizujmy jego historię oraz ciekawe detale dotyczące jego wyglądu i zabezpieczeń.
Historia banknotu 100 zł
Historia banknotu o nominale 100 złotych sięga czasów międzywojennych, kiedy to w 1932 roku wydano pierwszą emisję. Wówczas na awersie banknotu znalazł się portret księcia Józefa Poniatowskiego, który był wodzem naczelnym Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego. Banknot ten wyróżniał się zastosowaniem wklęsłodruku oraz typograficznego poddruku w szarozielonym i złotożółtym kolorze.
W późniejszych latach, wraz z upływem czasu i zmianami politycznymi, wizerunek banknotu ulegał modyfikacjom. W okresie PRL, od 1974 roku, zaprojektowano nową serię banknotów „Wielcy Polacy”, której autorem był Andrzej Heidrich. Banknot o nominale 100 złotych ozdobiono portretem Ludwika Waryńskiego, co było zgodne z ówczesnym duchem politycznym.
Współczesne zmiany
Współczesna wersja banknotu 100 złotych, która jest w obiegu od lat 90., przedstawia wizerunek Władysława II Jagiełły. W tle portretu króla znajdują się stylizowane elementy ornamentyki gotyckiej, a rewers zdobi Orzeł Biały na tarczy herbowej z nagrobka króla. Wprowadzenie tego banknotu do obiegu miało miejsce po denominacji w 1995 roku, kiedy to wizerunki władców zaczęły zdobić polskie banknoty.
Ciekawostki związane z banknotem
Banknot o nominale 100 złotych z 1948 roku był pierwszym polskim banknotem, który posiadał zabezpieczenia widoczne w promieniach ultrafioletowych. W zadrukowanym polu obok daty emisji znajdowało się godło Polski, które świeciło na niebiesko, a poniżej seria i numeracja świeciła na złoto. Jednak nie wszystkie egzemplarze miały te zabezpieczenia, co czyniło niektóre serie bardziej unikalnymi.
Niektóre banknoty serii IA – IZ, KA – KR nie posiadały zabezpieczeń w ultrafiolecie, co czyniło je rzadkością kolekcjonerską.
Projektanci i artyści
Projektowanie banknotów to zadanie wymagające nie tylko talentu artystycznego, ale także precyzji i znajomości technik zabezpieczających. Projektantem wielu polskich banknotów, w tym serii „Wielcy Polacy”, był Andrzej Heidrich. Wcześniejsze emisje, takie jak banknot z 1932 roku, były dziełem Józefa Mehoffera, zaś za ryt płyty awersu odpowiadał Włodzimierz Vacek. Francuski profesor Eugène Gaspé wykonał cięcie drzeworytu.
Warto również wspomnieć o różnych technikach druku, które były stosowane w produkcji tych banknotów. Wklęsłodruk, typografia oraz drzeworyt to tylko niektóre z nich. Specyfika tych technik pozwalała na tworzenie nie tylko estetycznych, ale i trudnych do podrobienia banknotów.
Zabezpieczenia banknotów
Współczesne banknoty o nominale 100 złotych są wyposażone w szereg zabezpieczeń, które mają zapobiegać fałszerstwom. Jednym z takich zabezpieczeń jest znak wodny, który przedstawia wizerunek Władysława II Jagiełły oraz cyfrowe oznaczenie nominału „100”. Dodatkowo, banknot posiada nitkę zabezpieczającą z cyfrowym oznaczeniem nominału oraz farbę zmienno-optyczną, która zmienia kolor w zależności od kąta patrzenia.
- Znak wodny z wizerunkiem króla i oznaczeniem nominału.
- Nitka zabezpieczająca z oznaczeniem „100 ZŁ”.
- Farba zmienno-optyczna na rozetach.
- Elementy widoczne w promieniach UV.
Elementy utajone i mikroteksty
Dodatkowym zabezpieczeniem są elementy utajone widoczne w promieniach UV, takie jak kwadrat z cyfrowym oznaczeniem nominału oraz inne wybrane elementy. Banknoty zawierają również mikroteksty wykonane z dużą precyzją, które są czytelne jedynie przy powiększeniu. Te niewielkie detale stanowią istotną barierę dla potencjalnych fałszerzy.
Technologia druku i zabezpieczeń używana w banknotach to połączenie tradycji z nowoczesnością, co zapewnia ich trwałość i bezpieczeństwo.
Symbolika na banknocie
Symbolika używana na banknotach nie jest przypadkowa. Na współczesnym banknocie o nominale 100 złotych widnieje Władysław II Jagiełło, którego wizerunek ma nawiązywać do zwycięstwa pod Grunwaldem w 1410 roku. Tło z gotyckimi ornamentami oraz obecność Orła Białego na rewersie podkreślają znaczenie jego panowania dla historii Polski.
Rewers banknotu zdobi także zarys zamku krzyżackiego w Malborku, co jest kolejnym odniesieniem do ważnego momentu w polskiej historii. Te elementy stanowią nie tylko formę zabezpieczenia, ale także edukacyjną wartość, przypominając o istotnych wydarzeniach z przeszłości naszego kraju.
Co warto zapamietać?:
- Banknot 100 złotych z wizerunkiem Władysława II Jagiełły wprowadzono do obiegu po denominacji w 1995 roku.
- Historia banknotu sięga 1932 roku, kiedy to na awersie znajdował się portret księcia Józefa Poniatowskiego.
- Współczesny banknot zawiera zaawansowane zabezpieczenia, takie jak znak wodny, nitkę zabezpieczającą oraz farbę zmienno-optyczną.
- Banknot z 1948 roku był pierwszym, który miał zabezpieczenia widoczne w promieniach UV, co czyniło niektóre serie rzadkością kolekcjonerską.
- Symbolika banknotu odnosi się do zwycięstwa pod Grunwaldem oraz zawiera elementy historyczne, takie jak zarys zamku krzyżackiego w Malborku.
