Bonus malus – co to jest i jak wpływa na wysokość składki?

Bonus-malus to system zniżek i zwyżek w ubezpieczeniach komunikacyjnych. Bezszkodowa jazda poprawia ocenę kierowcy i może obniżyć składkę, natomiast szkoda z jego winy zwykle powoduje podwyżkę ceny OC lub AC. Nie istnieje jednak jedna tabela obowiązująca we wszystkich towarzystwach. Każdy ubezpieczyciel sam określa sposób przeliczania historii szkodowości na składkę.

Czym jest system bonus-malus?

System bonus-malus służy do oceny ryzyka związanego z ubezpieczeniem kierowcy. Ubezpieczyciel sprawdza, jak długo właściciel pojazdu jeździ bez szkód oraz ile zdarzeń obciąża jego historię. Na tej podstawie może przypisać mu określoną klasę taryfową i wyliczyć składkę.

Bonus oznacza nagrodę za bezszkodową jazdę. Kierowca, który przez kolejne okresy ubezpieczenia nie spowodował szkody, może przechodzić do korzystniejszej klasy i płacić mniej. Malus oznacza zwyżkę wynikającą ze szkody, za którą odpowiadał kierowca lub z której polisy wypłacono odszkodowanie.

Mechanizm dotyczy najczęściej obowiązkowego OC, ale może być stosowany także przy dobrowolnym AC. W przypadku obu ubezpieczeń towarzystwo może analizować historię szkód według własnych zasad.

Jak bonus-malus działa w praktyce?

Klasy taryfowe można porównać do kolejnych szczebli. Każdy rok bez szkody może oznaczać awans, a szkoda – cofnięcie o jeden lub kilka poziomów. Nie jest to jednak uniwersalna reguła. Jedna firma może przyznawać określoną zniżkę za rok bezszkodowy, a inna stosować inny sposób kalkulacji.

Poniższa tabela przedstawia wyłącznie uproszczony przykład. Podane wartości nie są obowiązującym cennikiem ani gwarantowanym poziomem zniżki:

W materiałach rynkowych często pojawia się założenie, że jeden rok bezszkodowej jazdy daje około 10% poprawy w tabeli bonus-malus. Nie można jednak traktować tej wartości jako zasady obowiązującej wszędzie. Niektórzy ubezpieczyciele stosują inne progi, limity lub algorytmy, a na końcową cenę wpływają także pozostałe dane kierowcy i pojazdu.

Na wysokość składki mogą oddziaływać między innymi:

• historia szkodowości kierowcy,
• liczba lat bezszkodowej jazdy,
• indywidualna tabela taryfowa ubezpieczyciela,
• rodzaj ubezpieczenia, czyli OC albo AC,
• wiek kierowcy, miejsce zamieszkania i parametry pojazdu.

Oznacza to, że sama informacja o posiadaniu na przykład 50% zniżki nie pozwala jeszcze przewidzieć ceny polisy w innym towarzystwie. Nowy ubezpieczyciel może przeliczyć tę historię według własnej skali.

Czy zniżki przechodzą do innego ubezpieczyciela?

Zmiana firmy ubezpieczeniowej nie powinna oznaczać budowania historii od początku. Ubezpieczyciele weryfikują dane w bazie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG), w której znajdują się informacje o polisach i szkodach komunikacyjnych.

Historia jest związana przede wszystkim z osobą ubezpieczonego, a nie z konkretnym samochodem czy towarzystwem. Nowa firma może więc sprawdzić dotychczasowy przebieg ubezpieczenia, ale nie musi przyznać dokładnie takiej samej zniżki jak poprzednia. Przenosi się historia, natomiast sposób jej przeliczenia pozostaje zależny od taryfy nowego ubezpieczyciela.

UFG nie służy do „resetowania” malusa. Jeśli kierowca spowodował szkodę, zmiana towarzystwa zwykle nie ukryje tego zdarzenia przed kolejną firmą.

Czy zawsze opłaca się zgłaszać szkodę?

Przy większym uszkodzeniu zgłoszenie szkody zazwyczaj ma uzasadnienie, ponieważ koszt naprawy może wielokrotnie przewyższać przyszły wzrost składki. Przy drobnej rysie lub otarciu rachunek może wyglądać inaczej. Trzeba porównać koszt naprawy z możliwą zwyżką w kolejnych okresach ubezpieczenia, a przy AC także z udziałem własnym.

Przed podjęciem decyzji przeanalizuj kilka kwestii:

• Nie zgłaszaj pochopnie szkody wartej kilkaset złotych, jeśli możesz pokryć naprawę bez nadmiernego obciążenia budżetu.
• Sprawdź udział własny w AC, ponieważ odszkodowanie może być niższe niż koszt naprawy pomniejszony o ten udział.
• Przy drogich częściach, poważnych uszkodzeniach lub szkodzie całkowitej zgłoszenie zwykle chroni przed dużym jednorazowym wydatkiem.
• Uwzględnij własną historię, ponieważ kolejna szkoda może wpłynąć na cenę silniej niż pojedyncze zdarzenie po wielu latach bezszkodowej jazdy.

Nie ma jednej uniwersalnej kwoty, od której zgłoszenie szkody przestaje się opłacać. Ubezpieczyciel może inaczej ocenić kierowcę z długą historią bez szkód, a inaczej osobę z kilkoma zdarzeniami w ostatnich latach.

Przy drobnej szkodzie porównaj koszt naprawy dziś z możliwą podwyżką składki w kolejnych latach. Przy dużej szkodzie ważniejsza od zachowania zniżki jest ochrona przed wysokim wydatkiem.

Na czym polega ochrona zniżek?

Ochrona zniżek to dodatkowa opcja oferowana przez część ubezpieczycieli. Może pozwolić zachować dotychczasową klasę bonusową po jednej szkodzie w okresie wskazanym w warunkach polisy. Nie oznacza jednak, że zdarzenie znika z historii.

Zakres ochrony zależy od konkretnej umowy. Przy zmianie towarzystwa nowy ubezpieczyciel może nadal uwzględnić szkodę przy kalkulacji. Dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić, czy ochrona działa tylko przy odnowieniu polisy u tego samego ubezpieczyciela, ile szkód obejmuje i czy dotyczy OC, AC, czy obu produktów.

Żeby rozsądnie zarządzać historią ubezpieczeniową, warto:

1. Sprawdzić dane dotyczące polis i szkód w systemie UFG.
2. Porównać warunki obecnego ubezpieczyciela z ofertami innych firm.
3. Przed zgłoszeniem małej szkody obliczyć koszt naprawy, udział własny i możliwą zmianę składki.
4. Przeczytać warunki ochrony zniżek, jeśli rozważasz jej zakup.

Bonus-malus nie jest stałym rabatem zapisanym raz na zawsze. To sposób, w jaki ubezpieczyciel wykorzystuje historię szkodowości do oceny ryzyka. Bezszkodowa jazda może stopniowo obniżać cenę, a szkoda może ją podnieść, lecz dokładny efekt zależy od konkretnej taryfy i całego profilu kierowcy.